Psikomotorearen oinarriak

Oraingo honetan haurraren garapen psikomotorearen oinarriak aztertuko ditugu eta hauek arte hezkuntzarekin duten erlazioa.Guzti hau sakontzeko Jesus Palacios, Alvaro Marchesi eta Cesar Collen-en “Garapen psikologikoa eta hezkuntza I: Psikologia ebolutiboa” liburua erabiliko dugu.

Psikomotrizitatea organismoaren eta bere ingurunearen arteko harremanetan mugimenduak eta gorputz-jarduerak duten inplikazio psikologikoari dagokio. Psikomotrizitatearen alorra, bada, psikismoaren eta mugimenduaren eta mugimenduaren eta psikismoaren arteko harremanen mundua da.

Gorputza kontrolatzeko pixkanaka-pixkanakako prozesu baten bidez gertatzen da. Prozesu horrek funtsezko bi legeri jarraitzen die: lege zefalokaudalari eta lege-distalari.

• Garapen lege zefalo-kaudalaren arabera, burutik gertuen dauden gorputz zatiak kontrolatzen dira lehenik eta ondoren kontrola beherantz hedatuko da. Horrenbestez, lepoko muskuluak enborreko muskuluak baino lehenago kontrolatuko dira eta besoak hankak baino lehenago. Haurrak lehenago eusten dio buruari tente enborrari baino eta besoak trebeziaz erabiltzeko gauza izango da hankak erabiltzeko gauza izan baino lehen.

• Lege proximo-distalak dioenez, gorputzaren ardatzetik (goitik behera gorputza bi zati simetrikotan banatzen duen irudizko lerrotik) hurbilen dauden zatiak kontrolatzen dira ardatz horretatik urrunago dauden zatiak baino lehenago. Hori dela eta, sorbaldaren artikulazioa ukondoarena baino lehenago kontrolatuko da eta hori eskumuturrarena baino lehenago kontrolatuko da eta azken hori hatzetako artikulazioena baino lehenago. Horregatik egiten dira, hain zuzen ere, zirriborro desordenatuak zigzag zirriborroak baino lehen. Izan ere, zigzag moduko zirriborroak egiteko ukondoa astindu besterik ez da egin behar. Horiek zirriborro zirkularrak, eskumuturra biratzea eskatzen dutenak, baino lehenagokoak izango dira. Gorputzaren ardatzetik urrutien dauden zatien (eskumuturraren eta hatzen) kontrola ez da lortzen lehen haurtzaroan, eskolaurreko urteetan eta ondorengo urteetan baizik.

Psikomotrizitatearen lege hauek azaldu ditut arte hezkuntzan, gorputzaren ardatzen kontrola garrantzitsua delako, izan ere, arte hezkuntzako materialak erabiltzeko gorputzaren mugimenduen kontrola ezinbestekoa baita.

Gaian gehiago sakondu nahi izanez gero, gorago aipatutako liburua EHUko argitalpen zerbitzuak 1999. Urtean argitaratu zuen eta Bilboko Irakasleen Eskolako liburutegian eskuragarri dago. (Goian jarritako argazkia liburuaren gaztelaniazko alea da)

Albisteak II

Gaurkoan ere artearekin erlazionatutako hainbat berri hurbildu nahi ditut. Berri hauek ADN dohako egunkarian argitaratu ziren Azaroak 12an. Barkatu atzerapena baina ez dut denborarik izan berri hau zuei hurbiltzeko.

Gorago utzitako hipervinculuan berri guztia irakurri ahalko duzue erderaz, Reina Sofia Museoan dagoen erakusketari buruz informazioa ematen du artikuluak. Erakusketa honetan, besteak beste George Braqueren"Le Tapis Vert" izango da ikusgai, zuek berago duzuen argazkia.

Artikuluan, beste bi erakusketa ere aurkezten dizkigute. Lehenengoa, Thyssen-Bornemisza Museoa eta Caja Madrid Fundazioak elkarlanean egindako erakusketa, "1914 La Vanguardia y la Gran Guerra" deiturikoa. Erakusketa 2009ko Urtarrilaren 9 arte izango da ikuskgai.

Bigarrenez Madrilgo El circulo de Bellas Artes eta Madrilgo Komunitateko Alcalá 31ko salan "lenguajes de papel" erakusketa izango da ikusgai Azaroaren 16 arte. Besteak beste Picasso, Chillida edo Warholen collage, akuarelak eta marrazkiak ikusi ahal izango dira.

Gaurkoz, amaitu dira arteari buruzko berriak, baina lasai dohako egunkariak irakurtzen jarraituko dut eta zerbait interesgarria egotekotan hemen jarriko dut.

Albisteak

Gaur, Azaroak 10, El nervión dohako egunkarian arteari buruzko hainbat artikulu idatzi dira. Post honetan berri hauek eskegi nahi izan ditut erakusketa horietatik pasatzera gonbidatuz. Gaurkoan artearen inguruko nahikotxo albiste irakurri ahal izan ditut.

Lehenengoz,Galdakaon dagoen erakusketa bati buruzko informazio utzi nahiko nuke. Egunkarian dioenez, Soraya García Suarez Galdakaoko artistak lehenengoz aurkezten du bere lana bere herrian. Erakusketa Azaroaren 21 arte egongo da ikusgai Galdakaoko Torrezabal Kultur Etxean. Bere estiloa estiloen eta tekniken amalgama bat da; bere lehenengo etapako oleoetatik hasita, arkitektura ikasketetatik sortutako maketetaraino doan.

Bigarrenez, Laukizko Kultura aretoan Azaroaren 23 arte “Donde no existe el tiempo” erakusketa aurkitu ahal izango dute bertara hurbiltzen direnak. Erakusketa 60 obrek osatzen dute, beraien mezua “la ausencia de la temporalidad y la permanencia constante de la presencia” delarik. Serie baten lehenengo erakusketa izango, zeinek, egungo artea hiritarrei hurbildu nahi duen.

Hirugarrenez, Romoko Kultura Aretoan “Sahara con nombre de mujer” erakusketa disfrutatu ahalko du bertara hurbiltzen den guztiak. Marisol Ramírez kazetari grafikoak 2007an Tindoufeko Saharar errefuxiatu kanpamentuetan ateratako argazkiak izango dira ikusgai. Mundubat ONG antolatua, Getxoko Udaletxearen laguntzaz, erakusketak Argeliako leku latz eta basamortutsura hurbiltzen du bisitaria, 32 urtez milaka pertsonek Sahara mendebaldarbuelta itxaroten duten.

Laugarrenez, Joaquin Sorolla margolari ospetsuaren hainbat artelan ikusgai egongo dira Bilboko Arte Ederren Museoan Urtarrilaren 18 arte. Erakusketak “Sorolla. Visión de España. Colección de la Hispanic Society of America” izenburua du. Erakusketan Balentziako margolariak Espainiako garaiko pertsonak eta ohiturak islatzen saiatu zen.

Azkenik, Abenduaren 19tik 23ra Jet Lag Bio 08 ospatuko da Bilbon, Deustuko Kanaleko industri pabiloi zahar batean. Bizkaiko hiriburuaz gain, nazioarteko bost herrialdek berorietan bizi diren gazteen esperientzi sortzaileak partekatuko dituzte, horien artean, Berlin, Dakar, Medellin, San Frantzisko eta Shangai. Skate, graffitia, kontzertuak, komiki erakusketak, lasaitasunerako eta aisiarako lekuak bat egingo dute ekimen honetan. Izan ere, pertsonen eta hirien arteko elkartrukea ahalbidetuko duen eszenatokia izango da.

Zer da arte hezkuntza?

Aurreko postean nire blogaren gaia aurkeztu nuen, gogoratzen ez duenarentzat arte hezkuntza dela gogoraraziko diot.Lehenengoz aitorpen txiki bat egin nahi nuke, mezu honetan idatzitako zati gehiena Lehen Hezluntzako lehenengo mailan emandako adierazpen plastikoa eta bere didaktika apunteetatik hartu dudala, beraz ez da nik asmatutakoa.

Sarrera honetan arte hezkuntza zer den eta inguruko hainbat kontzeptu plazaratu nahi ditut.

Arte hezkuntza ikusmenaren bidez irizten zaizkigun imajinez arduratzen da:

• Artea baloratzen erakusten duen arloa da.
• Artearen teoria eta praktika erakusteaz arduratzen da.
• Artearekiko ditugun gaitasunak garatzen erakusten digu.
• Imajinaren munduarekin lotuta dagoen heziketa.
• Arte lanak eta teknikak erakusten duen irakasgaia da.
• Arte historia transmititzeko eta egungo artea ulertzeko balio duen hezkuntza da.
• Pertzepzioa, eskua trebatzen . . . arloa da.

Imajinaren munduarekin zerikusia duen ia guztia, hezkuntza sistematik kanpo geratu ohi izan da, edo ez zaio garrantzi haundirik ematen. Baina arte hezkuntzan egiten diren jarduerek ez dute bakarrik eskoletako ordutegi betetzeko balio eta besteak beste honako balioak errekonozitzen zaizkio (batzuk blog honetan aurrerago landuko ditugu):

- Eskua trebatzeko.

- Heldutasun grafo-motorra garatzeko

- Bizi-emozioak adierazteko.

-Haurraren adimenaren garapena osatzeko.

- Ikus pertzepzioa garatzeko.

- Ideiak komunikatzeko

- Jolaserako

- Beste irakasgaiekin harremanetan jartzeko.

- Gure mundua ezagutzeko.

Goiko puntuetan ikusi ahal izan dugunez, arte hezkuntza ez da askok uste duena. Gehienetan, arte hezkuntza denbora galtzea edo ikasleek nahi dutena margotzea dela uste da. Arte hezkuntzaren inguruan badaude aurreiritzi batzuk, besteak beste:

• Eskulanak. Arte hezkuntza tradizoan eskuaren trebeziarekin lotu izan da.
• Artista= Jenio. Jaiotzetik izaera berezia duen gizakia zela uste zen.
• Jarduera emozionala/intelektuala. Tradizioz, arte gizakiaren alderdi emozionalarekin lotuta azaldu da.

Eisner-en arabera, gizartean eta hainbat eskoletan oso errotuta dauden aurreiritziak ere kontutan izan behar dira arte hezkuntzari buruz hitz egiterakoan.

1. Haurraru utzi behar zaio lanean material ezberdinekin bere iritzira.
2. Garrantzizkoena prozesu artiztikoa da, ez emaitza.
3. Haurraren artea ez da ebaluatu behar eta ezin da ebalutu.
4. Irakaslegoak ez luke arteri buruz hitz egin behar gelan haurraren sormena ez hondatzeko.
5. Kalitatezkoa izan nahi duen hezkuntza artistiko batek material ugari eta jarduera anitz eskaini behar dizkie haurrei.

Guztiongan errotutako aurreiritziak dira, beraz, konponbidea ez da erraza izango ezta epe laburrean emango. Izan ere, nola ez erori aurreritzi horietan, eskolan niri irakatsi dizkidatenak badira?

BLOGAREN GAIA

Aurreko post batean azaldu nuen bezala, blog hau irakasgai batean agindu digute. Ikaslea bainaiz. Lehen Hezkuntzako irakaslea izateko ikasketak egiten ari naiz Bilboko Irakasleen Eskolan.

Blog honen gai arte hezkuntza izatea aukeratu dut, iaz Adierazpen plastikoa eta bere didaktika irakasgaia nire gustukoa izan zelako. Blog honetan gai honen inguruko hainbat gai desberdin jorratzen saiatuko naiz, nahiz eta askotan post batek hurrengoarekin lotura ez izan denak arte hezkuntzaren inguruan arituko dira.

Blog hau irakurtzen duten guztiei interesgarria suertatuko zaiela espero dut eta baliteke norbait zaletua bihurtzea.Beraz, goazen denok batera gaian murgiltzera eta argazkiko neskatxa bezala eskuak gaian sartzera.